Birleşik Krallık’ta çalışma hakkı kontrolü, bir kişinin işe başlamadan önce ilgili işi yapmaya göçmenlik statüsü bakımından izinli olup olmadığının doğrulanmasını gerektiriyor. İçişleri Bakanlığının Eylül ayında yayımladığı taslak işveren rehberi, 1 Ekim 2026’dan itibaren bazı geleneksel istihdam ilişkilerinin dışındaki çalışma düzenlerinin de sivil ceza rejimi kapsamına gireceğini açıklıyor.
Rehberde işçi sözleşmeleri, bireysel alt yükleniciler ve hizmet sağlayıcıları müşterilerle buluşturan çevrim içi platformlar gibi düzenlemeler ele alınıyor. Bu, yalnızca bordrolu çalışanları bulunan işletmelerin konuyla ilgilenmesi gerektiği düşüncesini değiştiriyor. Ancak bir sözleşmeye “serbest çalışma” ya da “alt yüklenicilik” adı verilmesi tek başına sonucu belirlemiyor; ilişkinin gerçekte nasıl işlediği önem taşıyor.
İşveren açısından temel soru, kontrolün hangi yöntemle ve hangi tarihte yapılacağı. İçişleri Bakanlığına göre yürürlükteki mevzuata ve o tarihte geçerli uygulama kurallarına uygun kontrol, uygun durumlarda işverene sivil para cezasına karşı yasal savunma sağlayabiliyor. Hatalı yöntemle yapılan ya da kaydı saklanmayan bir kontrol ise uyuşmazlık çıktığında yeterli olmayabilir.
Dijital göçmenlik statüsü bulunan kişiler bakımından çevrim içi kontrol öne çıkıyor. Rehber, süresi dolmuş biyometrik oturum kartının fiziksel olarak incelenmesinin çalışma hakkını doğrulamak için kabul edilebilir bir yöntem olmadığını belirtiyor. Başvurusu zamanında yapılmış ve sonucu beklenen kişilerde ise mevcut iznin devamı veya İçişleri Bakanlığının doğrulama hizmeti gibi farklı kurallar gündeme gelebiliyor.
Bu değişiklik, işletmelere tüm çalışanların belgelerini gelişigüzel yeniden isteme yetkisi vermiyor. Kontrollerin doğru kişiye, doğru zamanda ve ayrımcılık yaratmayacak biçimde uygulanması gerekiyor. İşletmelerin işe alım, taşeron kullanımı ve platform üzerinden hizmet alımı süreçlerini ayrı ayrı incelemesi yararlı olacaktır.
Önemli ayrım: Dayanak alınan işveren rehberi 29 Eylül itibarıyla taslak niteliğinde. İşletmeler, 1 Ekim’de uygulanacak nihai metni ve kendi sözleşme düzenlerini kontrol etmeli.
Kaynak: İçişleri Bakanlığının 11 Eylül 2026 tarihli taslak çalışma hakkı kontrolü rehberi.
